ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ

Περιβάλλον: Έμαθα ότι έχετε εκλογές στο Σύλλογο Αρχιτεκτόνων.

Αρχιτέκτονας : Ναι έχουμε.  Έρχονται δε σε μια πολύ κρίσιμη και δύσκολη στιγμή για τους Αρχιτέκτονες της χώρας.

Περιβάλλον: Τι εννοείς;

Αρχιτέκτονας : Η επιστήμη της Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας έχει ιδεολογικό περιεχόμενο, που καθορίζει τον κοινωνικό προσανατολισμό της. Όταν το ιδεολογικό της περιεχόμενο εμπνέεται από τα ιδανικά του γνήσιου ανθρωπισμού τότε ο προσανατολισμός της είναι δημιουργικά  προοδευτικός και ανυψωτικός. Όταν όμως εμπνέεται από τα ιδανικά του αστικού ανθρωπισμού, και το ανθρωπιστικό της ιδανικό χάνει το πραγματικό του περιεχόμενο, γιατί και στην πιο προοδευτική μορφή ο αστικός ανθρωπισμός αντικαθρεφτίζει τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης, τότε ο προσανατολισμός της είναι τυπικά δημιουργικός και δήθεν ανυψωτικός.

Στη χώρα μας δυστυχώς ο αστικός ανθρωπισμός της κυρίαρχης τάξης, που κυβερνούσε και  εξακολουθεί να κυβερνά τον τόπο, είχε πάντα και στην πιο προοδευτική μορφή αντιδραστικό περιεχόμενο.  Έτσι και η επιστήμη της Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας στη χώρα μας, καλλιεργήθηκε με βάση το περιεχόμενο της «Παιδείας» που καθόρισε η κυρίαρχη τάξη εξυπηρετώντας τα δικά της συμφέροντα. Ακολούθησε λοιπόν και αυτή, τον δρόμο του ψευτοκλασικισμού, του ιστορισμού και του στείρου εγκυκλοπαιδισμού. Περιορίστηκε το ιδεολογικό της περιεχόμενο στα πλαίσια του αστικού ανθρωπισμού, έχασε το δημιουργικό-ανυψωτικό κοινωνικό της περιεχόμενο, και έγινε κοντόθωρα επαγγελματική.  

Μέσα στα πλαίσια αυτά κινήθηκε και ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων όλα αυτά τα χρόνια. Και η αστικοδημοκρατική μεταρρύθμιση που προσπάθησε να κάνει ο Τρίτσης με άλλους προοδευτικούς Αρχιτέκτονες κράτησε πολύ λίγο. Στη συνέχεια ο Σύλλογος περιορίστηκε, στο να διορίζει επιτροπές, που ποτέ δεν λειτούργησαν σωστά και αξιοκρατικά, στο να διοργανώνει συνέδρια και διαλέξεις με περιεχόμενο κοντόθωρα επαγγελματικό, στο να αγνοεί τα προβλήματα των εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων και του λαού, φόρεσε φανερά πια τον μανδύα του «ψευτοαριστοκρατσμού» του «ελιτισμού» του «καθωσπρεπισμού», ασπάστηκε την «Παραπλανητική Κυβερνητική προπαγάνδα», να θυμίσω την εμφάνιση του Σηφουνάκη στο τελευταίο συνέδριο,  και έγινε ο καλύτερος υποστηριχτής της Κυβερνητικής πολιτικής, ακολουθώντας  τον δρόμο που χάραξε το ΤΕΕ.

Τώρα όμως δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος που κάναμε όταν έγιναν οι εκλογές στο ΤΕΕ. Πρώτα –πρώτα πρέπει να πάμε όλοι να ψηφίσουμε. Πρέπει όμως και να επιλέξουμε τι θα ψηφίσουμε με σοβαρότητα.

Περιβάλλον: Τι εννοείς με σοβαρότητα;

Αρχιτέκτονας : Κοίταξε, πρέπει να καταλάβουμε, και αυτό είναι πια αποδεδειγμένο ιστορικά, ότι τα προβλήματά μας λύνονται προοδευτικά όταν λύνονται τα προβλήματα του «δουλευτή λαού» για να χρησιμοποιήσω και μια φράση ενός προοδευτικού παιδαγωγού της χώρας μας. Μόνο μέσα από τη λύση των προβλημάτων του λαού θα επιλυθούν και τα δικά μας προβλήματα. Πρέπει λοιπόν να θέσουμε την επιστήμη μας στην υπηρεσία του λαού, να ασχοληθούμε με τα πραγματικά προβλήματά του, και να δώσουμε πραγματοποιήσιμες λύσεις σε αυτά.

  Περιβάλλον: Τι θα ψηφίσεις στις εκλογές;

Αρχιτέκτονας : Περίμενα να μου κάνεις αυτή την ερώτηση. Θα σου απαντήσω. Θα ψηφίσω «Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων».

Περιβάλλον: Γιατί ; Με όσα είπες παραπάνω δεν νομίζω ότι καλύπτεσαι πλήρως. 

Αρχιτέκτονας : Θα σου απαντήσω. Νομίζω ότι πρέπει να στηρίξω την προσπάθεια που γίνεται εδώ και χρόνια, η οποία είχε πάντα προοδευτική αριστερή πορεία. Τα πράγματα δεν είναι εύκολα σήμερα. Έχουμε τόσες γενιές που μεγάλωσαν με τις νέες κοινωνικές και ηθικές αξίες που καλλιεργήθηκαν από την συντηρητική κυρίαρχη τάξη της χώρας μας. Στη «Συσπείρωση  Αριστερών Αρχιτεκτόνων» υπάρχει όμως η γενιά που έχει αριστερό ιδεολογικό προσανατολισμό, έστω κι αν αυτός είναι  δεν είναι ακόμη ιδεολογικά πλήρως εμπλουτισμένος, Νομίζω  ότι πρέπει να δώσουμε την ευκαιρία σ’ αυτή τη γενιά, που διάλεξε το δρόμο της προόδου, να τον βαδίσει.

Στις 17 Νοέμβρη 1945 κυκλοφόρησε Η «Διακήρυξη» της «ΕΠ-ΑΝ»

Η ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ 

Στις 17 Νοέμβρη 1945 κυκλοφόρησε

Η «Διακήρυξη» της «ΕΠ-ΑΝ»

«ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ»

 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

Στις 3 Νοέμβρη 2014 αναρτήθηκε στο blog: O Παιδαγωγός Κ. Δ. Σωτηρίου (1889-1966) και μπορείτε να την διαβάσετε εδώ: http://arxeiokdsotiriou.blogspot.gr/2014/11/blog-post.html

Ο Κώστας Σωτηρίου ήταν από τα ιδρυτικά μέλη της "ΕΠ-ΑΝ". Στην σχετική ανάρτηση υπάρχουν πλούσια στοιχεία για την "ΕΠ-ΑΝ". 

Αξίζει κανείς να την διαβάσει με προσοχή. Να μερικά αποσπάσματα:

«Όμως η επιστήμη είναι παιδί της ελευθερίας, όσες φορές δεν είναι η μητέρα της. Και δεν μπορεί να ανθίσει σε φασιστικά θερμοκήπια.»

«Ζητούμε να καταργήσουμε την επιστήμη σαν κοινωνικό προνόμιο και να την καταστήσουμε λαϊκό απόκτημα. Να μετατοπίσουμε τις υλικές και κοινωνικές βάσεις της από την συντηρητική ολιγαρχία στο λαό. Αυτό είναι το πρώτο.»

«Αναχωρούμε από την προϋπόθεση ότι η μια επιστήμη βοηθεί την άλλη και όλες μαζί την κοινωνία και την εξέλιξή της. Αυτό είναι το δεύτερο.»

«Θέλουμε να ενώσουμε όλους τους επιστήμονες μαζί σε μια ύψιστη προσπάθεια για το έθνος. Να θέσουμε στη διάθεσή του τα εφόδια, τις γνώσεις και την πείρα μας, ώστε να χρησιμεύσουνε για την υλική και πνευματική ευημερία του λαού που είναι και δική μας ευημερία. Την Ελληνική επιστήμη και τους Έλληνες επιστήμονες στην υπηρεσία της ανοικοδόμησης. Να η τρίτη επιδίωξή μας.»

«Την ανασυγκρότηση και την ανοικοδόμηση της χώρας μας την θεωρούμε δυνατή, κατορθωτή, πραγματοποιήσιμη. Και τη βλέπουμε σαν ένα σύνολο από υλικές και πνευματικές προσπάθειες, συντονισμένες και κατευθυνόμενες, σαν μια στράτευση όλων των δυνάμεων της προοδευτικής Ελληνικής κοινωνίας, προς το σκοπό να δοθούν στο έθνος μας, που τόσο ταλαιπωρήθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετηρίδες, νέες στερεές βάσεις μιας πολιτισμένης ζωής που να στηρίζεται στην εργασία και την παραγωγή και να πραγματοποιείται προς το κοινό όφελος.»  

«Η εταιρεία που ιδρύουμε έχει αυτό τον προορισμό. Να συνενώσει τους επιστήμονες, να τους προετοιμάσει, να τους εξοικειώσει στα γενικά και ειδικά προβλήματα της ανοικοδόμησης, ώστε να καταστούνε  αληθινοί πρωτοπόροι του λαού και του έθνους μας.

Η επιστήμη συνεβάδιζε πάντα με την πρόοδο.

Η Ελληνική επιστήμη δεν μπορεί ν’ αποτελέσει εξαίρεση.»

Η «villa Αμαλία» και οι «πομπές της εξουσίας»

Περιβάλλον : Καλημέρα. Τα έμαθες τα νέα; Κατεδαφίστηκε η «Villa Αμαλία»

Αρχιτέκτονας: Δεν κατεδαφίστηκε. Απογυμνώθηκε από όλα τα «περιττά στοιχεία».

Περιβάλλον : Δεν βλέπω να σε εκπλήσσει το γεγονός.

Αρχιτέκτονας: Γιατί να με εκπλήσσει. Δεν χωρούσανε τα πανό των «χορηγών» και αφαιρέθηκαν όλα τα "περιττά στοιχεία" για να χωρέσουν.

Περιβάλλον : Μου φαίνεται ότι αστειεύεσαι.

Αρχιτέκτονας: Δεν αστειεύομαι καθόλου. Δεν μπορεί μόνο το Μέγαρο Μουσικής να διαθέτει  θέσεις «αξιοπρεπείς» για τους χορηγούς. Έχεις δει πόσο ωραία φαίνονται τα πανό των «χορηγών» στο Μέγαρο. Στο Μέγαρο αναρτώνται τα πανό των «χορηγών» που φροντίζουν δήθεν την «μουσική μας παιδεία» και στο νέο κτίριο που σαν νέο θα έχει και νέο όνομα π.χ. «Μέγαρο εικονικής Παιδείας»  θα αναρτηθούν τα πανό των «χορηγών» που θα φροντίζουν «εικονικά» την «Παιδεία» των παιδιών μας.  Η Παιδεία σήμερα χρειάζεται «χορηγούς» το είπε και ο Υπουργός. Δεν είναι δυνατόν οι «χορηγοί» να είναι «άστεγοι»!!!

Περιβάλλον : Μου φαίνεται ότι σήμερα δεν έχεις διάθεση να μου απαντήσεις σοβαρά.

Αρχιτέκτονας: Εγώ σοβαρά σου απαντάω. Εσύ δεν θέλεις να καταλάβεις. Κοίταξε η «εξουσία» φροντίζει πάντα να ξεχνιούνται οι «πομπές» της, για να ξεχνάει ο λαός την πραγματική ιστορία του, και η ίδια να εξακολουθεί να κυβερνά τον τόπο διατηρώντας τα προνόμιά της.  Αυτό κάνει και σήμερα. Δεν σου κάνει εντύπωση πως η πρώτη επέμβαση γίνεται στο συγκεκριμένο κτίριο. Θα σου πω μια ιστορία για να καταλάβεις. Όταν γκρεμίζανε τις φυλακές «Αβέρωφ» στην Αλεξάνδρας έτυχε να περνάω από εκεί. Είδα ένα ηλικιωμένο τότε που καθότανε απέναντι και ήταν δακρυσμένος. Κοντοστάθηκα και γύρισε και μου πε «ξέρεις γιατί με στεναχωρεί που γκρεμίζουνε τις φυλακές, και δεν τις αναπαλαιώνουνε, γιατί μεθαύριο δεν θα μπορώ να πω στο εγγόνι μου, ότι αυτό το κτίριο που σήμερα είναι…….. κάποτε ήταν φυλακή πολιτικών κρατούμενων, δηλαδή εδώ φυλακίζονταν από την «εξουσία» όσοι αγωνίζονταν για την ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ στη  χώρα μας, όσοι αγωνίζονταν για να μην επικρατήσει ποτέ πια ξανά ο φασισμός. Όταν η «εξουσία» παιδί μου φροντίζει να ξεχαστούν οι «πομπές» της σημαίνει ότι πάλι θα υπάρξουν επόμενες γενιές που θα αγωνιστούν για τη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, γιατί η «εξουσία» πάλι θα καλλιεργήσει τον φασισμό, για να μη δει ο λαός άσπρη μέρα, και αυτή να συνεχίζει να κυβερνά τον τόπο».

Και η «villa Αμαλία» είναι σήμερα μια από τις πολλές «πομπές» που η  σημερινή «εξουσία» θέλει και φροντίζει να ξεχαστεί. Θέλει να ξεχαστεί ότι με την βία και την τρομοκρατία έβγαλε τους καταληψίες από τον χώρο και τους οδήγησε στη φυλακή, ανθρώπους που αγωνίζονταν ενάντια στον φασισμό και τους φασίστες, ενάντια στον ρατσισμό που καλλιεργεί ο φασισμός, για να παραδώσει τον χώρο της περιοχής στους φασίστες να δρουν ανενόχλητοι με τις ευλογίες της.  

Αυτό θέλει να πετύχει. Αν θα το καταφέρει εξαρτάται από εμάς.   

«Εξειδικευμένοι διεκπεραιωτές Επιστήμονες Μηχανικοί» ή «Επιστήμονες Μηχανικοί με κοινωνικό λαϊκό προσανατολισμό»

Περιβάλλον: Έχει ξεσπάσει πόλεμος ανάμεσα στους Αρχιτέκτονες, στους Πολεοδόμους, για το αν πρέπει να πεζοδρομηθεί η Πανεπιστημίου ή όχι, ή αν πρέπει να πεζοδρομηθούν άλλοι δρόμοι στο κέντρο της Αθήνας, οι υποψήφιοι Δήμαρχοι συντάσσουνε προγράμματα για την ασφάλεια των κατοίκων της περιοχής, οι υποψήφιοι Περιφερειάρχες τάζουνε νέα Ρυθμιστικά σχέδια, η Κυβέρνηση μέσω ΤΑΙΠΕΔ ξεπουλά την Δημόσια περιουσία, το ΤΕΕ υποβαθμίστηκε σε Ταμείο Είσπραξης Εσόδων αυθαιρέτων, αφού το Υπουργείο το ελέησε με το «ποσοστό ανταπόδοσης ΤΕΕ», το Υ.Π.Ε.Κ.Α. λειτουργεί πια πότε σαν Υπουργείο Προώθησης Επεξεργασμένων Κανονισμών Αυθαιρεσίας, πότε σαν Υπουργείο Προώθησης Επενδύσεων Κλιματικής Αυθαιρεσίας, τακτοποιεί αυθαίρετα, τακτοποιεί κάθε τι που εξυπηρετεί  τα συμφέροντα της κυρίαρχης οικονομικής τάξης που κυβερνά τον τόπο, και οι Μηχανικοί έχουν καταντήσει διεκπεραιωτές  των επί της ουσίας  αντισυνταγματικών Νόμων του Υπουργείου, πουλώντας  βεβαιώσεις νομιμότητας της ανομίας σε εξευτελιστικές τιμές, και πιστοποιητικά κάθε είδους.

Αρχιτέκτονας: Κοίτα όπως λέει και ο Ελύτης «για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ». Τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Κοίταξε πρέπει να παραδεχθούμε ότι η επιστήμη μας έχασε τον κοινωνικό προορισμό της και υποβαθμίστηκε στο περιεχόμενό της. Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλο. Πρέπει να αποφασίσουμε τι θέλουμε να είμαστε: «Εξειδικευμένοι διεκπεραιωτές Επιστήμονες Μηχανικοί» ή «Επιστήμονες Μηχανικοί με κοινωνικό λαϊκό προσανατολισμό». Δεν μπορούμε να είμαστε λίγο από το ένα ή λίγο από το άλλο, κατά πως μας συμφέρει. Αν θέλουμε το πρώτο, ο δρόμος είναι στρωμένος. Το  Υπουργείο Περιβάλλοντος σε συνεργασία με το ΤΕΕ έχουν αποφασίσει, το Υπουργείο να ζητά «εξειδικευμένες διεκπεραιώσεις» για κάθε περίπτωση  το ΤΕΕ να χορηγεί πτυχία «εξειδικευμένων διεκπεραιωτών» και εμείς να τρέχουμε να κάνουμε αιτήσεις  για μία θέση εργασίας «διεκπεραιωτή με μπλοκάκι». Αν θέλουμε το δεύτερο πρέπει να δουλέψουμε, να αναβαθμίσουμε το περιεχόμενο της επιστήμης μας, πραγματοποιώντας τον κοινωνικό λαϊκό προορισμό της.  

Όταν ψηφίστηκε ο 3843/2010 δεν υπήρξε καμιά κριτική επί της ουσίας του Νόμου. Η Κυβέρνηση πανηγύριζε η κ. Μπιρμπίλη σαν υπουργός Περιβάλλοντος διαφήμιζε την επιτυχία της, το ΤΕΕ ικανοποιήθηκε γιατί η Κυβέρνηση αποδέχθηκε η τακτοποίηση να συνοδεύεται από «Τεχνική έκθεση Μηχανικού» και εμείς οι Μηχανικοί ευχαριστημένοι συντάσσαμε την κατ ευφημισμό «Τεχνική έκθεση». Διαμαρτυρηθήκαμε ότι «τακτοποίηση χωρίς Μηχανικούς» δεν γίνεται, και γίναμε «διεκπεραιωτές ενός Νόμου, που θίγει την επιστημονική μας ιδιότητα και απαξιώνει τον κοινωνικό μας ρόλο». Δεν είπαμε ούτε μια κουβέντα για το περιεχόμενο του Νόμου. Έτσι επιτρέψαμε να ισχύσει ένας Νόμος που:

 1. Καταπάτησε  με τρόπο προκλητικό όλες τις διατάξεις του ισχύοντα τότε ΓΟΚ, του Κτιριοδομικού κανονισμού, και του Νόμου για τις απαιτούμενες θέσεις στάθμευσης.

 2. Καθιέρωσε το πρόστιμο να υπολογίζεται με τρόπο που να ευνοεί τις μεγάλες ποσοτικά και ποιοτικά παραβάσεις και να χαρατσώνει τις μικρές. (Παράδειγμα: Περιοχή με τιμή ζώνης 1.000,00ευρώ Η/Χ Ε=25,00τμ  (σε πολυκατοικία, πρώτη κατοικία) Πρόστιμο=25,00*1.000,00*5%=1.250,00 ευρώ, 25,00τμ κλειστή θέση στάθμευσης στην piloti, που έγινε κατάστημα Πρόστιμο= 25,00*1.000,00*7,5%=1.875,00ευρώ. Διαφορά 625,00ευρώ).

3. Καθιέρωσε ο  υπολογισμός της υποβάθμισης του περιβάλλοντος να περιορίζεται σε έναν και μόνον έναν ποσοτικό συντελεστή, και αυτό το ονόμασε «Περιβαλλοντικό ισοζύγιο». Όλοι οι υπόλοιποι ποσοτικοί και ποιοτικοί συντελεστές αγνοούνται και παραλείπονται. Με τον τρόπο αυτό το μέγεθος της υποβάθμισης του περιβάλλοντος παρουσιάζεται πολύ μικρότερο από την πραγματικότητα.

Και εμείς αυτόν τον Νόμο που υποβιβάζει κατάφορα την επιστημονική μας ιδιότητα και απαξιώνει πλήρως τον κοινωνικό μας ρόλο τον «διεκπεραιώσαμε». Δεν διατυπώσαμε καμιά πρόταση για το περιεχόμενο του Νόμου. Ούτε καν τα βασικά:

1. Τα πρόστιμα των παραβάσεων να υπολογίζονται με βάση την ποσοτική και την ποιοτική επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

 2. Στα «φύλλα καταγραφής» που είναι τα μόνα που θα μπουν σε ηλεκτρονικό αρχείο να αναγράφονται όλα τα είδη των παραβάσεων με χρήση πριν την ρύθμιση και χρήση μετά, για να έχουμε μια πλήρη εικόνα των παραβάσεων και το μέγεθος της πραγματικής υποβάθμισης. Για να μπορούμε να δούμε πόσο επιβαρύνθηκε το πραγματικό «περιβαλλοντικό ισοζύγιο» ποιοτικά και ποσοτικά, σε κάθε Δήμο της χώρας.

 Και τώρα διεκπεραιώνουμε και τον Νόμο για τα αυθαίρετα, λες και τα πρώτα δεν ήταν αυθαίρετα, και εμείς δεν αναρωτηθήκαμε γιατί αυτός ο διαχωρισμός, ποιους σκοπούς εξυπηρετεί, και τρέχουμε να αγοράζουμε λογισμικό για αυθαίρετα, για να πληρώσει ο λαός στο όνομα της δήθεν «ταυτότητας του κτιρίου», γιατί περί «δήθεν» πρόκειται νέα χαράτσια. Ελάχιστο 500,00 ευρώ. Παράδειγμα : Διαμέρισμα στο κέντρο της Αθήνας που κτίστηκε με νόμιμη οικοδομική άδεια το 1957, πουλήθηκε το 1959. Παράβαση:  η κάτοψη που συνοδεύει την πράξη σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας  που συντάχθηκε τότε παραμένει ίδια,   αλλά  η κάτοψη του ορόφου της αδείας έχει διαφορετική διαμερισμάτωση, ένα δωμάτιο αφαιρέθηκε από το ένα διαμέρισμα και προστέθηκε στο άλλο. Σήμερα για να πουληθεί: πρόστιμο 500,00 ευρώ για την παράβαση + αμοιβή Μηχανικού για νέα αποτύπωση ορόφου και για την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου στο ΤΕΕ. Και εμείς να νομίζουμε ότι επιτελούμε επιστημονικό έργο. Και δεν συνεχίζω γιατί ντρέπομαι.

Και εν τω μεταξύ ήλθε και ο  ΝΟΚ (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός) και έχουν είδη κυκλοφορήσει και τα απαραίτητα βιβλία με ερμηνείες του  ΝΟΚ κλπ-κλπ. Βέβαια η οικοδομική δραστηριότητα είναι μηδενική σήμερα. Και ο  ΝΟΚ συντάχθηκε με το εξής σκεπτικό: Κάναμε τον 3843/2010  τον 4014/2011 που τροποποιήσαμε με τον 4178/2013. Εισπράττουμε και από τον έναν και από τον άλλον. Σήμερα δεν μπορούμε να δώσουμε ότι κάναμε το 1985 που επινοήσαμε την  «προσωρινή σύνδεση των οικοδομών με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας» και καταργήσαμε την αυτοψία της οικοδομής από την Πολεοδομία. Οι «επενδυτές» ζήτησαν παροχές ξεκάθαρες. Έχουν συγκεκριμένες  απαιτήσεις για κάθε περίπτωση. Για το λόγο αυτό ο ΝΟΚ με το άρθρο 10 («Κίνητρα για την περιβαλλοντική αναβάθμιση και βελτίωση της ποιότητας ζωής σε πυκνοδομημένες και αστικές περιοχές»  διευκρινίζει και ποιες είναι αυτές οι περιοχές -Δήμοι Νομού Αττικής, Θεσσαλονίκης, και οι Δήμοι  Πάτρας, Λάρισας, Ηρακλείου, Βόλου, Νέας Ιωνίας Μαγνησίας, Ιωαννίνων-) δίνει κίνητρα για να μας αναβαθμίσουν οι «επενδυτές» το περιβάλλον, γιατί όπως λέει και στην αιτιολογική έκθεση «δίνεται η δυνατότητα αναμόρφωσης ολόκληρων περιοχών  και εφαρμογής νέων προτύπων ανάπτυξης» . Λεπτομέρειες σου έχω πει σε παλαιότερη συζήτησή μας. Σου είχα πει τότε ότι στο  ΝΟΚ οι «επενδυτές είναι παρόντες αλλά ο λαός απών». Αλλά δεν έφτανε μόνο αυτό κάνει και την υπέρβαση, με το άρθρο 11 αυξάνει με τον πιο άμεσο έμμεσο τρόπο τους συντελεστές δόμησης σε όλη τη χώρα : 1. Τα κεντρικά κλιμακοστάσια μέχρι 25,00τμ σε κάθε όροφο και 40,00τμ στο ισόγειο δεν προσμετρώνται πια στην δόμηση. Σε όλους τους προηγούμενους ΓΟΚ προσμετρούσανε στη δόμηση. Δηλαδή μια πενταώροφη οικοδομή θα πραγματοποιεί σήμερα 140,00τμ επί πλέον δόμησης. 2. δεν προσμετρώνται τα πατάρια μέχρι το 10% της επιτρεπόμενης δόμησης. Τα πατάρια είχαν καταργηθεί με τον ΓΟΚ του 85,  και όσα γίνανε κατά παράβαση του ΓΟΚ/ 85 πληρώνουν πρόστιμο σήμερα. 3. Δεν προσμετρώνται σοφίτες με ελεύθερο ύψος μικρότερο από 2,20 και εμβαδόν ίσο με το ½ του χώρου της υποκείμενης κάτοψης, και αυτές πληρώνουν πρόστιμο σήμερα. Δεν συνεχίζω γιατί θα ζαλιστείς. Και εμείς δεν λέμε τίποτε για όλα αυτά κα ασχολούμαστε με το αν θα πεζοδρομηθεί η Πανεπιστημίου ή όχι. Η Πανεπιστημίου αποτελεί μέρος του προγράμματος «αναμόρφωσης» που επιδιώκει η Κυβέρνηση να πραγματοποιήσει στην Αθήνα και στα κέντρα των άλλων μεγάλων πόλεων, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των «επενδυτών». Αν το άρθρο 10 και 11 καταργηθούν, η πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου δεν έχει νόημα. Αντί λοιπόν να ασχολούμαστε με την ουσία ασχολούμαστε με ένα επί μέρους θέμα, μεγαλοποιώντας το. Η Κυβέρνηση η σημερινή καλά κάνει και το διαφημίζει, αυτά τα συμφέροντα εξυπηρετεί, αυτά την στηρίζουν. Το θέμα είναι τι κάνουμε εμείς! Γιατί αν νομίζουμε ότι η «αναβάθμιση» θα δημιουργήσει «νέες θέσεις εργασίας» στον κλάδο, και γι αυτό δεν μιλάμε, είμαστε μακριά νυχτωμένοι, «νέες θέσεις δουλείας» ναι.

Γι αυτό σου λέω πρέπει να αποφασίσουμε τι θέλουμε. Αν θέλουμε το Πρώτο «Εξειδικευμένοι διεκπεραιωτές Επιστήμονες Μηχανικοί» η «θέση δουλείας» μας περιμένει. Αν όμως θέλουμε το δεύτερο «Επιστήμονες Μηχανικοί με κοινωνικό λαϊκό προσανατολισμό» πρέπει να καταλάβουμε ότι  δεν μπορούμε να συζητάμε για το κέντρο της Αθήνας και να μην ζητάμε την κατάργηση του άρθρου 10 του  ΝΟΚ. Δεν μπορούμε να μη ζητάμε την κατάργηση του άρθρου11 του ΝΟΚ που αυξάνει τους συντελεστές δόμησης σε όλη τη χώρα, και η αντισυνταγματικότητά του είναι κραυγαλέα γιατί επιβαρύνονται οι ήδη επιβαρυμένες περιβαλλοντικές συνθήκες της ζωής των πολιτών. Δεν μπορούμε να μη ζητάμε ο όρος «περιβαλλοντικό ισοζύγιο» να αποκτήσει το πραγματικό του περιεχόμενο. Αλλά δεν φτάνει μόνο αυτό. Πρέπει να έχουμε και πρόταση. Και η πρόταση θέλει δουλειά. 

Τι είναι "Θετικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο"

Περιβάλλον: Τι είναι  «θετικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο»;

Αρχιτέκτονας: Που το άκουσες εσύ αυτό;

Περιβάλλον: Το είπε χθες η  κ. Ρένα Δούρου στην παρουσίαση του προγράμματος της για το περιβάλλον. Είναι μία από τις τρεiς  αρχές του προγράμματός της «Στην αρχή της προστασίας του περιβάλλοντος: με την έννοια της αποφυγής και άλλου δομημένου χώρου. Η Αττική δεν έχει ανάγκη επί πλέον δόμησης-αυτό που χρειάζεται είναι θετικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο». 

Αρχιτέκτονας: Αυτό είπε;

Περιβάλλον: Ναι.

Αρχιτέκτονας: Το περιβαλλοντικό ισοζύγιο δόμησης περιοχής ή πόλης ή οικισμού ορίζεται από το ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής της πόλης ή του οικισμού. Είναι το σχέδιο που  έχει εγκριθεί σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις και καθορίζει τους ειδικούς όρους δόμησης, τους κοινόχρηστους και δομήσιμους χώρους και τις επιτρεπόμενες χρήσεις σε κάθε τμήμα ή ζώνη του οικισμού. Είναι  σχέδιο με  ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά που ορίζει ποσοτικά και κατανέμει ποιοτικά στον χώρο της περιοχής της πόλης ή του οικισμού το ποσοστό οικοδομήσιμου χώρου τμ/κάτοικο, τμ ελεύθερου χώρου/κάτοικο, τμ πρασίνου/κάτοικο, τμ. κοινόχρηστων χώρων/κάτοικο, κ.α.

Το ρυμοτομικό σχέδιο λοιπόν σύμφωνα με τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά που εμπεριέχει καθορίζει τον βαθμό της καλής λειτουργίας της πόλης και η εφαρμογή του εξασφαλίζει την ανάλογη ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζουν ή εργάζονται σε αυτήν.   

Τώρα όπως γνωρίζουμε όλοι τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά του ρυμοτομικού σχεδίου που ορίζουν το περιβαλλοντικό ισοζύγιο είναι διαφορετικά από περιοχή σε περιοχή και έχουν ταξικό προσανατολισμό. Το περιβαλλοντικό ισοζύγιο της περιοχής του Παλαιού Ψυχικού έχει υψηλότερο βαθμό ποιότητας διαβίωσης από την περιοχή του Χαλανδρίου που έχει υψηλότερο βαθμό ποιότητας διαβίωσης από την περιοχή της Κυψέλης.

Το περιβαλλοντικό ισοζύγιο λοιπόν έχει ταξικό περιεχόμενο, και αυτό δεν πρέπει να το αγνοούμε.

Το περιβαλλοντικό ισοζύγιο είναι ισορροπημένο όταν εφαρμόζεται πλήρως, γίνεται θετικό όταν αναβαθμίζονται ποσοτικά και ποιοτικά όλες οι λειτουργίες της πόλης  και κατά συνέπεια η ποιότητα διαβίωσης των κατοίκων, και αρνητικό όταν αυτές υποβαθμίζονται.

Για να έλθουμε και στην πραγματικότητα πρέπει να πούμε, και η πράξη το αποδεικνύει αυτό, ότι αναβάθμιση ποιοτική και ποσοτική του περιβαλλοντικού ισοζυγίου πόλης ή περιοχής ήδη δομημένης δεν είναι δυνατόν να γίνει γιατί αυτό σημαίνει επανασχεδιασμό του ρυμοτομικού σχεδίου και νέα εφαρμογή επί της γης. Γίνεται μόνο σε θεωρητικό επίπεδο δηλαδή «σχεδιασμός επί χάρτου» που λέμε. Και δεν γίνεται γιατί  τα μεγαλοκατασκευαστικά και μεγαλοϊδιοκτησιακά συμφέροντα που κερδοσκοπούν στον χώρο της πόλης, φροντίζουν, και σ αυτό έχουν και την στήριξη των Κυβερνήσεων που τα εξυπηρετούν, να βρίσκουν τρόπους να κερδοσκοπούν εις βάρος του λαού, και να καλλιεργούν στο λαό εσφαλμένες αντιλήψεις για το περιβάλλον, να τον παραπλανούν με δήθεν αναβάθμιση του περιβάλλοντος το οποίο οι ίδιοι υποβαθμίσανε και κερδοσκοπήσανε εις βάρος του.

Το τελευταίο δώρο στα συμφέροντα αυτά είναι η έμμεση αύξηση του Σ.Δ των οικοπέδων που έδωσε η Κυβέρνηση μέσω του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ). Αν δούμε το άρθρο 11 παρ. 6 ποιοι χώροι δεν προσμετρώνται στον Σ.Δ. θα δούμε την έμμεση αύξηση του Σ.Δ. στα οικόπεδα που θα χτιστούν από εδώ και πέρα. Για να σου δώσω ένα παράδειγμα τα κεντρικά κλιμακοστάσια μέχρι 25,00τμ δεν θα προσμετρώνται πια στον Σ.Δ. σε όλους τους ορόφους.   

 Το περιβαλλοντικό ισοζύγιο των δομημένων περιοχών της Αττικής έχει υποβαθμιστεί σε μεγάλο βαθμό από την αυθαίρετη δόμηση. Το πόσο έχει υποβαθμιστεί ποιοτικά και ποσοτικά μπορούμε να το δούμε σε πρώτη φάση από τους χώρους που έχουν δηλωθεί με τον Νόμο 3843/2010. Θα μας δώσει μια πρώτη εικόνα. Σ αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε τους χώρους που έχουν δηλωθεί μέχρι τώρα με τον Ν4178/2013 (Νόμος Αυθαιρέτων), τις κατασκευές  που έγιναν για τους Ολυμπιακούς αγώνες των και δεν έχουν υπολογιστεί σε κανένα περιβαλλοντικό ισοζύγιο καμιάς περιοχής, τις κατασκευές καθ υπέρβαση της δόμησης που έγιναν με την μεταφορά του συντελεστή δόμησης που μεγαλούργησε τα προηγούμενα χρόνια.

Αυτό θα μας βοηθήσει να δούμε καθαρά και να εκτιμήσουμε το πραγματικό μέγεθος της ποιοτικής και ποσοτικής υποβάθμισης του περιβάλλοντος, θα μας βοηθήσει να εντοπίσουμε σε κάθε περιοχή ποια είναι εκείνα τα ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία που έχουν συμβάλλει στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Αυτή η εργασία και μόνο αυτή  θα μας βοηθήσει να δούμε το μέγεθος της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και στο ποσοτικό και στο ποιοτικό του περιεχόμενο.

Και αυτό θα μας βοηθήσει να διατυπώσουμε την πρότασή μας. Και η πρόταση για την Αττική πίστεψέ με δεν είναι εύκολη, και όταν έχει και αριστερό προσανατολισμό γίνεται ακόμη δυσκολότερη.

 Περιβάλλον: Γιατί;

Αρχιτέκτονας: Γιατί η πρόταση πρέπει να έχει θεωρία που να επιβεβαιώνεται στην πράξη, και η πράξη πρέπει να επαληθεύσει τη θεωρία. Γιατί η πρόταση πρέπει να στηρίζεται στην ανάλυση της πραγματικής κατάστασης, στη σύνθεση και επεξεργασία των πραγματικών προβλημάτων που πρέπει να αντιμετωπισθούν άμεσα και πια μακροπρόθεσμα, και η πρόταση πρέπει να έχει αριστερό προσανατολισμό και να είναι και πραγματοποιήσιμη. Κοίταξε η Αριστερά δεν μπορεί να δανειστεί στην περιβαλλοντική της πολιτική τον όρο «Περιβαλλοντικό ισοζύγιο» που επινοήθηκε από την Κυβέρνηση των μνημονίων για να παραπλανήσει τον λαό, σου το έχω εξηγήσει αυτό στην πρώτη μας συζήτηση, και να νομίζει ότι μιλώντας για «θετικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο» κάνει αριστερή πολιτική. Κάνει ουτοπική αριστερή πολιτική, και δεν νομίζω ότι αυτό βοηθά τον λαό και τον τόπο. Ας σοβαρευτούμε.  

Δεκέμβρης 1943- Δεκέμβρης 2013:ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΛΗΝΟΥ

Αναδημοσίευση από το blog  Αρχείο Κ.Δ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ  http://www.arxeiokdsotiriou.blogspot.gr/

Ο μεγάλος του Έθνους δάσκαλος Δημήτρης Γληνός

Του Παιδαγωγού Κ. Δ. Σωτηρίου

Ομιλία μου στα είκοσι χρόνια έπειτα από το θάνατό του

22 Μαρτίου 1964 – στο θέατρο «Κεντρικόν»*

*Η ομιλία αυτή δημοσιεύτηκε απ’ ότι γνωρίζω

 στο περιοδικό «Επιθεώρηση  Τέχνης» 

 Εδώ δημοσιεύεται το χειρόγραφο κείμενο  

Η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ- pdf
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ-ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ-pdf
ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ -pdf

ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ-pdf

"ΑΥΓΗ"
22/3/1964

"ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ" 22-3-1964  

Κυρίες και Κύριοι

 Το Δημήτρη Γληνό, το μεγάλο του Έθνους δάσκαλο, τον πρωτογνώρισα στα 1912 Διευθυντή στο Διδασκαλείο της Μέσης Παιδείας. Βαθιά χαραγμένη μέσα μου και πάντα ζωντανή η πρώτη μου εντύπωση. Ένιωσα, μαθητής τότε κι εγώ μαζί με τόσους άλλους μαθητές του, να μας μαγνητίζει, να μας υψώνει, να μας δείχνει, φωτισμένο με το αχτιδοβόλο πολυεδρικό μυαλό του, το δρόμο προς την αλήθεια και την πρόοδο, και να μας σπρώχνει στη γόνιμη δημιουργική δράση.

Και θεωρούσε γόνιμη δημιουργική δράση μια μόνο: την ανυστερόβουλη σ’ όλους τους τομείς δράση για το καλό του λαού. Και αληθινή πρόοδο, την πρόοδο, που ανοίγει το δρόμο για την υλική και πνευματική ανύψωση του λαού, για την ευτυχία του. «Το λαό πρέπει ν’ ανεβάσουμε» δίδασκε σ’ όλη του τη ζωή «γι’ αυτόν πρέπει να δουλεύουμε». Όπλο στο σκληρό αυτό αγώνα η επιστήμη. Με την επιστήμη σκίζει ο άνθρωπος τα σκοτάδια, με το φως της ξεδιαλύνει τα μυστήρια και γίνεται κυρίαρχος επάνω στη γη.

Ο Δημήτρης Γληνός δεν ήταν ρομαντικός οραματιστής. Ήταν ο βαθυστόχαστος της ζωής και της κοινωνίας ερευνητής. Έσκυβε συμπονετικά ν’ ακούσει τον πόνο, την αγωνία και τις λαχτάρες του λαού, και αγωνιζόταν, ακατάβλητος αγωνιστής, ιεροφάντης της αλήθειας, για το λυτρωμό του λαού. Βαθιά η πίστη του στην αξία της ζωής και του ανθρώπου. Ακλόνητη η ρεαλιστική του αισιοδοξία. Ιδανικό του η ευτυχία των λαών επάνω στη γη. Ηρωική η προσπάθειά του να υψώνεται και να υψώνει και τους άλλους στο γνήσιο ανθρωπισμό. Έγινε ο φωτεινός του λαού και της νεολαίας  ο οδηγητής, ο αναμορφωτής, ο μεγάλος του Έθνους δάσκαλος.

Άξιο παιδί του λαού αγάπησε με πάθος το λαό, και αγαπήθηκε βαθιά. Μα και άλλο τόσο μισήθηκε από τους εχθρούς του λαού. Καυτηρίαζε και χτυπούσε τους εκμεταλλευτές, και τους πολύμορφους στον πνευματικό τομέα υποταχτικούς των καθώς και τα αργυρώνητα όργανά τους. Τίποτε δεν τον φόβιζε. Ούτε η συκοφαντία, ούτε ο διωγμός, ούτε η φυλάκιση, ούτε η εξορία. Ήξερε, μας το λέει ο ίδιος, πως «ο δρόμος της αλήθειας είναι ο δρόμος του Γολγοθά»[1]. Μ’ ολύμπια γαλήνη τα αντιμετώπιζε όλα, πιστός στην εσωτερική φωνή του χρέους. Καμιά λιγοψυχία. «Ευτυχισμένος ο άνθρωπος, που ζει και πεθαίνει για ένα μεγάλο ιδανικό»[2] δίδασκε, δεσμώτης, στην Ακροναυπλία. Και σ’ ένα γράμμα του από την Ανάφη, εξόριστος, γράφει : «Για ένα υψηλό σκοπό ο αγώνας είναι η χαρά, και ο θάνατος για τέτοιον αγώνα, μεθύσι και χαρά»[3]. Και όταν πλάκωσε η μαύρη σκλαβιά, και ο βάρβαρος φασίστας μόλυνε τα ιερά χώματα της πατρίδας μας, πρώτος ανάμεσα στους πρώτους μπήκε μπροστά στον πονεμένο λαό. Αγωνίστηκε παλικαρίσια μαζί του, και έπεσε στις 24 του Δεκέμβρη 1943, στις επάλξεις του λαολυτρωτικού αγώνα με το νικητήριο παιάνα στο στόμα του και με μεγαλόπρεπο όραμα επάνω στην επιθανάτια κλίνη του, την τελική νίκη του λαού.

**

Πλούσια, γόνιμη, δημιουργική και η λαοϋψωτική εκπαιδευτική δράση του Γληνού. Αυτήν θα προσπαθήσω, Κυρίες και Κύριοι, να παρουσιάσω στη σημερινή σύντομη ομιλία μου. Σκοπός μου, να αξιολογηθεί το παιδαγωγικό έργο του Γληνού, και να φωτιστεί μία από τις σπουδαιότερες πλευρές της προσωπικότητάς του.

Τρία στάδια μπορούμε να ξεχωρίσουμε στο ορμητικό μα και βασανιστικό ξετύλιγμα της εκπαιδευτικής του δράσης. Προοδευτικός φιλελεύθερος παιδαγωγός στο πρώτο στάδιο, στην πρώτη περίοδο, ριζοσπάστης με ολοένα και μεγαλύτερη στροφή προς τα αριστερά  στη δεύτερη, σοσιαλιστής παιδαγωγός, αρχηγός του κοινωνικού δημοτικισμού και μεγάλος του Έθνους δάσκαλος στην Τρίτη περίοδο.

Πρώτη περίοδος 1911-1920

Στη δεκαετία αυτή εντατική και αδιάκοπη η προσπάθεια του Γληνού να εφαρμοστεί η προοδευτική αστική γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ο Γληνός εγκαταστάθηκε στην Αθήνα το καλοκαίρι του 1911. Από την πρώτη στιγμή μπαίνει στον «Εκπαιδευτικό Όμιλο» και με την πλούσια δραστηριότητά του, υψώνεται σε ηγετικό στέλεχός του. Στενοί τότε συνεργάτες του ο γλωσσολόγος Μανώλης Τριανταφυλλίδης και ο παιδαγωγός Αλέκος Δελμούζος. Η εκπαιδευτική δράση του Γληνού στη δεκαετία αυτή συγκεντρώνεται και κορυφώνεται στ’ ακόλουθα τρία σημεία.

α! Τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια του 1913. Η πανίσχυρη τότε Κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου έχει υποσχεθεί να ανορθώσει και την παιδεία. Ο Υπουργός της Παιδείας Γιάννης Τσιριμώκος έχει την ευγενή φιλοδοξία να γίνει ο μεταρρυθμιστής στο εκπαιδευτικό σύστημα. Καλεί σύμβουλό του το Γληνό και τελικά του αναθέτει να συντάξει τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια. Ο Γληνός, νεότατος τότε, μόλις 31 χρονών δίνει την πρώτη μορφή στα νομοσχέδια και γράφει τη γενική εισηγητική έκθεση.

Ο Γληνός πίστευε, πως η αστική τάξη, αφού με το λαϊκό κίνημα στο Γουδί, το 1909, λυτρώθηκε από τα ντόπια φεουδαρχικά στοιχεία, από την πιεστική κηδεμονία τους, τώρα που πήρε την εξουσία στα χέρια της, θα πραγματοποιούσε την αστική δημοκρατική αλλαγή. Πρέπει να περάσουνε 15 ολόκληρα χρόνια, και να ζήσει ο Γληνός αλλεπάλληλες τραγικές διαψεύσεις, για να διαπιστώσει, πως η αστική τάξη, για να κρατήσει την εξουσία, αναγκάστηκε να σταματήσει την προοδευτική πορεία της, έπειτα από τα πρώτα της βήματα, και πέρασε στην αντίδραση.

Άμεση συνέπεια από την πίστη, που είχε ο Γληνός στην προοδευτικότητα της αστικής τάξης, είναι η συνειδητή και επίμονη προσπάθεια, σ’ όλη την πρώτη περίοδο -1911 ως 1920- να πραγματοποιηθεί η γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση από την αστική τάξη. Γι αυτό και προχώρησε με αφοσίωση, θα έλεγα, στο Κόμμα των Φιλελευθέρων. Επάνω λοιπόν σ’ αυτό το κοινωνικό βάθρο τοποθετεί την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση με τα νομοσχέδια του 1913. Βασικός  στόχος να συγχρονιστεί η παιδεία, για να ικανοποιεί τις βασικές ανάγκες της κοινωνίας. Πέντε είναι οι σπουδαιότερες εκπαιδευτικές θέσεις και πέντε τα αντίστοιχα αιτήματα:

1. Το τετράχρονο τότε και ολότελα παραμελημένο δημοτικό σχολείο δεν εξυπηρετεί το λαό. Ο αναλφαβητισμός και η αγραμματοσύνη θριαμβεύουν. Το δημοτικό σχολείο για να ανταποκριθεί στον προορισμό του, πρέπει να γίνει εξάχρονο υποχρεωτικό και ενιαίο για όλα τα Ελληνόπουλα, ακόμη και για όσα θα προχωρήσουνε στη μέση παιδεία, με συγχρονισμένο για τις ανάγκες του λαού πρόγραμμα.

 2. Βαθειά πληγή στην παιδεία μας ο ψευτοκλασικισμός με τη μοιρολατρική προγονοπληξία. Στη θέση του να καλλιεργήσουμε το γνήσιο ανθρωπισμό με βάση το αρχαίο κλασικό πνεύμα και με μέθοδο το δημιουργικό ιστορισμό.

3. Η μέση παιδεία, μονόπλευρη, με μοναδικό τύπο σχολείου το τετράχρονο κλασικό γυμνάσιο και την προβαθμίδα του, το τρίχρονο Ελληνικό σχολείο, δεν εξυπηρετεί την μεσαία και μικροαστική τάξη. Ανάγκη η μέση παιδεία βασισμένη στο εξάχρονο δημοτικό σχολείο, εξάχρονη κι αυτή, να γίνει πολύπλευρη και να διακλαδιστεί στα τέσσερα τελευταία χρόνια.

4. Εξαθλιωμένος, ακατάρτιστος και αμόρφωτος ο λειτουργός της παιδείας. Εθνική ανάγκη να υψωθεί κοινωνικά και να καταρτιστεί επιστημονικά για το μεγάλο του έργο.

5. Αυταρχική, καταπιεστική, φαυλοκρατική η διοίκηση της παιδείας. Οι λειτουργοί της παιδείας χωρίς καμιά μονιμότητα, σκύβουνε το κεφάλι τους μπροστά στον κομματάρχη. Απαραίτητο να λυτρωθούν οι λειτουργοί της παιδείας από τη συναλλαγή και την κομματική υποδούλωση.

Τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια συνάντησαν λυσσασμένη αντίδραση ακόμη και από σημαντικά στελέχη του Κόμματος των Φιλελευθέρων. Η Κυβέρνηση Βενιζέλου υποχώρησε μπροστά στην αντίδραση και τα εγκατέλειψε «δι ευθετώτερον χρόνον».

Ας σταματήσουμε μια στιγμή. Πενήντα χρόνια πέρασαν από τότε και τα σπουδαιότερα από τα πέντε αυτά αιτήματα δεν ικανοποιήθηκαν ακόμη. Η αστική τάξη, στο βάθος αντιδραστική δε θέλησε να πραγματοποιήσει την προοδευτική αστική γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Θα την πραγματοποιήσει η σημερινή Κυβέρνηση; Και θα είναι πραγματικά προοδευτική, όπως υπόσχεται; Ας το ευχηθούμε.

β! Η παιδαγωγική δράση του Γληνού στη δεκαετία 1911-1920 κορυφώνεται στο Διδασκαλείο της Μέσης Παιδείας. Διορίστηκε Διευθυντής το Σεπτέμβριο του 1912. Η δράση του πλούσια και στην ουσία προοδευτική. Η διδασκαλεία του αληθινή μυσταγωγία. Ο Γληνός ανοίγει καινούργιους ορίζοντες στους μετεκπαιδευόμενους λειτουργούς της μέσης παιδείας. Κρίνει το καθιερωμένο, το ερβαρτιανό, παιδαγωγικό σύστημα, ξεσκεπάζει με το φως της σύγχρονης ψυχολογίας τα βασικά ελαττώματά του, και αναλύει με επιστημονική διεισδυτικότητα τον κοινωνικό παράγοντα της αγωγής. Καινούργιος αέρας φύσηξε. Το έργο του λειτουργού της παιδείας φωτίζεται, υψώνεται. Η επίδραση, που ασκεί ο Γληνός στους συνάδελφους μαθητές του καταπληχτική. Η πολύπλευρη καθολική και βαθειά μόρφωσή του αχτινοβολεί. Η φήμη του απλώνεται. Δημιουργεί αφοσιωμένους φίλους και φανατικούς οπαδούς. Δημιουργεί «σχολή» και προετοιμάζει τους μελλοντικούς συνεργάτες του.

Η γλωσσοεκπαιδευτική αντίδραση αναταράσσεται και ετοιμάζει τη φαρέτρα της. Και όταν η Κυβέρνηση Βενιζέλου έπεσε το Φλεβάρη του 1915, ξεσπάει η επίθεση εναντίον του με όπλο τη συκοφαντία. Τον κατηγορούνε πως έβρισε τον βασιλιά. Ο Γληνός γίνεται ανεπιθύμητος στη νέα Κυβέρνηση. Το κίνημα του Βενιζέλου επιταχύνει την απομάκρυνση του Γληνού από το Διδασκαλείο. Το γόνιμο παιδαγωγικό του έργο ανατρέπεται. Ριζώνει όμως στην ψυχή των μαθητών και φίλων του.

γ! Γενικός Γραμματέας στο Υπουργείο της παιδείας. Στα Νοεμβριανά (1916) ο Γληνός φυλακίζεται από την Κυβέρνηση των «επιστράτων». Έπειτα από την αποφυλάκισή του προσχωρεί στο κίνημα και φεύγει στη Θεσσαλονίκη, όπου τον είχε καλέσει ο Βενιζέλος. Γίνεται Πρόεδρος του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου. Και όταν η επαναστατική Κυβέρνηση Βενιζέλου κατεβαίνει στην Αθήνα, ο Γληνός τοποθετείται Γενικός Γραμματέας στο Υπουργείο της Παιδείας.

Στόχος του πάλι η προοδευτική  αστική γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Πιστεύει απόλυτα, πως ο επαναστάτης Βενιζέλος αυτή τη φορά θα την πραγματοποιήσει. Πρώτο στάδιο το συγχρονισμένο δημοτικό σχολείο. Το πρωταρχικό που έπρεπε να γίνει ήταν να λυτρωθούνε τα παιδιά από το βραχνά της καθαρεύουσας. Με Νομοθετικό Διάταγμα καθιερώνεται η δημοτική, στις τέσσερεις τάξεις του τετράχρονου δημοτικού σχολείου. Η γλωσσοεκπαιδευτική αντίδραση ξέσπασε. Κινητοποιεί όλες της τις δυνάμεις. Δεσποτάδες, μεγαλόσχημοι καθηγητάδες, πολιτικοί και πατριδοκάπηλοι πολιτικάντηδες εκτοξεύουν ασύστολα τις γνωστές συκοφαντίες. Η πατριδοκαπηλεία, η προγονοπληξία οργιάζουν. Όμως η Κυβέρνηση Βενιζέλου δεν υποχωρεί αυτή τη φορά, και η λαϊκή γλώσσα μπαίνει στο δημοτικό σχολείο.

Μα για να σταθεί η γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση και να συγχρονιστεί το δημοτικό σχολείο χρειάζονταν και άλλα πολλά. Δυό ήσαν τα σπουδαιότερα και τα δυό πραγματοποιήθηκαν με γοργό ρυθμό.

Το πρώτο: Με ειδικά παιδαγωγικά Συνέδρια και με διαφωτιστικά μαθήματα από το Γληνό και τους συνεργάτες του διαφωτίστηκε ο Εκπαιδευτικός κλάδος και για το βαθύτερο νόημα και για το περιεχόμενο της γλωσσοεκπαιδευτικής μεταρρύθμισης για να μην μπορεί πια η αντίδραση να θολώνει τα νερά

Το δεύτερο: Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα γράφτηκαν, με την καθοδήγηση του Γληνού, από παιδαγωγούς και λογοτέχνες τα καινούργια αναγνωστικά για το δημοτικό σχολείο. Τα καινούργια αναγνωστικά και ιδιαίτερα το καλύτερο απ όλα, τα «Ψηλά Βουνά» του λογοτέχνη Ζαχαρία Παπαντωνίου, καλοτυπωμένα, όμορφα στην εμφάνιση και γραμμένα στη ζωντανή γλώσσα του λαού, παρουσιάζουνε σημαντική πρόοδο και στο περιεχόμενο και στη μέθοδο. Φέρνουνε τα παιδιά κοντά στη φύση και στη ζωή, μιλάνε στην καρδιά τους, καλλιεργούνε τα κοινωνικά συναιστήματά τους και τη δημιουργική δράση τους μέσα στη ζωή τους. Με τα νέα αναγνωστικά εφαρμόζεται και στην πράξη ο εκπαιδευτικός δημοτικισμός.

Έρχονται όμως οι εκλογές της 1 του Νοέμβρη 1920. Ο Βενιζέλος πέφτει. Η γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση γκρεμίζεται συθέμελα. Η περιβόητη για τη μαύρη αντιδραστικότητά της «Επιτροπεία» με πρόεδρο το «σοφό» όπως τον ονόμασαν, καθηγητή της Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο Νικόλαο Εξαρχόπουλο, γνωμάτεψε, πως πρέπει να καούν τα νέα Αναγνωστικά, «ως έργα απάτης και κακοβούλου προθέσεως». Και πραγματικά κάηκαν. Δέκα χρόνια σκληρός αγώνας. Μεγάλη η θυσία. Και το έργο γκρεμίστηκε. Η καθαρεύουσα θρονιάζεται πάλι θριαμβευτικά στο δημοτικό σχολείο. Ο λογιοτατισμός και ο στείρος σχολαστικισμός περισφίγγουν τα πλοκάμια τους.

Ας ξεκινήσουμε να λέμε «ΕΜΕΙΣ»

Περιβάλλον: Την προηγούμενη φορά που συζητήσαμε έκλεισες την συζήτησή μας με την φράση «Αυτή τη φορά πρέπει να κερδίσει ο λαός». Τι εννοούσες με αυτό;

Αρχιτέκτονας: Αυτό που είπα. Να κερδίσει ο λαός. Να κερδίσει την αξιοπρέπειά του, την παιδεία του, την υγεία του, την εργασία του, την ποιότητα της ζωής του, τον πολιτισμό του, την ανθρώπινη υπόστασή του. Κοίταξε ζούμε σε μια ταξική κοινωνία ας μη το ξεχνάμε αυτό. Η κυρίαρχη τάξη που κυβερνούσε και κυβερνά τον τόπο μας, έτρεφε και τρέφει βαθειά περιφρόνηση στον λαό,  το μόνο που την ενδιέφερε και την ενδιαφέρει είναι να εκμεταλλεύεται τον λαό και να διατηρείται στην εξουσία. Γι αυτό φρόντισε από την μεταπολίτευση και μετά  σιγά-σιγά, η έννοια της  αξιοπρέπειας να αλλάξει περιεχόμενο και να γίνει κούφιος καθωσπρεπισμός, η παιδεία να μεταβληθεί σε «συμφεροντολογική βιομηχανία προσοντούχων αγραμμάτων» όπως έλεγε ο Γληνός, προώθησε και διαφήμισε την υγεία που παρέχεται με «φακελάκι» και απαξίωσε την υγεία που προσφέρουν «χωρίς φακελάκι» οι  χιλιάδες νοσοκομειακοί γιατροί και νοσοκόμοι, καλλιέργησε την πεποίθηση ότι η εργασία πρέπει να προσφέρεται χωρίς  συνδικαλιστική κάλυψη γι αυτό και ξεφτίλισε το συνδικαλιστικό κίνημα με τους συνδικαλιστές που προώθησε στα ανώτερα όργανα, το «μπλοκάκι» παροχής υπηρεσιών έγινε συνώνυμο της «ανεξαρτησίας της αποδέσμευσης από παλιές εργασιακές πρακτικές» και όποιος το «είχε» ήταν υπερήφανος και ευτυχισμένος για αυτό, γιατί του έδινε και «image», η «ωριαία αμειβόμενη εργασία» ονομάστηκε «part time» και θεωρήθηκε «σύγχρονη μορφή εργασίας» και έτσι «εκσυγχρονιστήκαμε» όλοι, την ποιότητα της ζωής μας την καθόριζε η τιμή του «εισιτήριου» της «ξαπλώστρας και της ομπρέλας» της «πισίνας» του «γυμναστηρίου» το «play-room» στο υπόγειο της μεζονέτας, το γκαζόν στον κήπο, το «barbeque», και ο πολιτισμός μας εκφράστηκε μέσα από την «Λάμψη» το «Ντάλας» τη «Δυναστεία» το «Τα μυστικά της Εδέμ» και γενικά από ότι μας πρόσφερε η «ιδιωτική ανεξάρτητη» τηλεόραση που φρόντιζε για τον «αποπολιτισμό» μας. Και όσοι έβλεπαν το κατρακύλημα της κοινωνίας και προσπαθούσαν να πουν την αλήθεια στο λαό η κυρίαρχη τάξη εφάρμοζε γι αυτούς τον νόμο του «ελάχιστου κόπου» όπως έλεγε ο Γληνός[i]. «Στην Ελλάδα, καθώς ξέρετε ισχύει περισσότερο από κάθε αλλού ο νόμος του ελάχιστου κόπου. Νόμος σωστός, όταν τον εφαρμόζουν οι άνθρωποι που θέλουν να κάνουν σοβαρή δουλειά και επομένως υποτάζονται στους νόμους του έργου και ζητούν να οικονομήσουν μόνο κάθε σπατάλη δυνάμεων. Νόμος ολέθριος, όταν τον εφαρμόζουν οι οκνηροί στη σκέψη και στη δράση, που θέλουν μόνο εικονικό αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από το έργο και για σκοπούς έξω από αυτό. Και τέτοιοι είμαστε ως τώρα οι περισσότεροι Έλληνες. Εφαρμόζοντας τον νόμο αυτό συστηματικά και στη διανοητική μας προσπάθεια, ξοφλάμε συνήθως με κάθε ενόχληση κολλώντας στον αντίπαλό μας μια ετικέτα. Η ετικέτα μας ξελαφρώνει από κάθε υποχρέωση να προσέξουμε τα επιχειρήματά του, να τα συζητήσουμε σοβαρά, να τα αναιρέσουμε. Σχετίζει ο άλλος το εκπαιδευτικό πρόβλημα με το κοινωνικό; Που να κάθεσαι τώρα να αποδείχνεις εσύ το αντίθετο. Κόλλα του μια ετικέτα. Είναι κομμουνιστής, ή είναι πολιτικάντες, δεν είναι επιστήμονας, δεν είναι παιδαγωγός. Έτσι ησύχασες. Ό,τι και να πει αυτός, το λέει «από τη δική του άποψη». Από την άποψη δηλαδή της ετικέτας που του κόλλησες. Και επειδή η ετικέτα αυτή δεν έχει πέραση «εις το πολύ και νοήμον κοινόν» - φυσικά γι αυτό και του την κόλλησες- δεν έχεις καμία υποχρέωση να εξετάσεις τι λέει». Και η λίστα με τις «ετικέτες» εμπλουτίστηκε όσο καμιά άλλη λίστα στη χώρα μας, και φτάσαμε στο σημείο η πολιτική να εκφράζεται μόνο με «ετικέτες», η κοινωνική μας ζωή να καθορίζεται από τις «ετικέτες», και με τον τρόπο αυτό γίναμε όλοι «προϊόντα». Τα πολιτικά κόμματα πουλούν το «πολιτικό τους προϊόν» με τους «πολιτικούς τους διαφημιστές» και ο λαός «νομίζει ότι αγοράζει» αλλά η τιμή του προϊόντος «που αγοράζει»  καθορίζεται από την τιμή που «ο ίδιος σαν «προϊόν» πουλά τον εαυτό του, τα όνειρά του, την αξιοπρέπειά του, την παιδεία του, την υγεία του, την ποιότητα της ζωής του, την ελευθερία του….». Και σήμερα φτάσαμε στο σημείο η τριαδική πολιτική συμμαχία που κυβερνά τον τόπο, να ξεπουλά τον λαό σαν «προϊόν σε τιμή ευκαιρίας» στα σκλαβοπάζαρα των επενδυτών και χρηματοπιστωτών. Αυτό ήθελε να πετύχει στις τελευταίες εκλογές και το πέτυχε, ας μη γελιόμαστε. Πρέπει να δούμε την αλήθεια. Αλλά πως πρέπει να αναζητήσουμε αυτή την αλήθεια. Πριν από λίγες μέρες διάβασα μια συνέντευξη που έδωσε η δημοσιογράφος και συγγραφέας Stefania Limiti η οποία για τα προβλήματα της Ιταλίας είπε σχετικά: «Πρέπει να ανοικοδομήσουμε την ιστορική μας μνήμη να καταλάβουμε πως και γιατί φτάσαμε ως εδώ. Την αλήθεια πρέπει να την καταχτήσουμε, είναι μια εργασία σύνθεσης που πρέπει να γίνει σε όλες τις κατευθύνσεις της ζωής μας (κοινωνικής-πολιτικής-οικονομικής), γιατί η ανοικοδόμηση της πολιτικής μνήμης του παρελθόντος  είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για το μέλλον μας». Νομίζω  ότι το ίδιο πρέπει να κάνουμε και εμείς. Αλλά πρέπει να το κάνουμε με σοβαρότητα, χωρίς προσωπικούς εγωισμούς και προκαταλήψεις. Πρέπει σήμερα να δούμε και να κατανοήσουμε τις αιτίες που δημιούργησαν τα σημερινά προβλήματα, τις πρακτικές και τους τρόπους που χρησιμοποίησαν οι κυβερνήσεις στη χώρα μας για να μην λύνονται τα προβλήματα ή να λύνονται πάντα εις βάρος του λαού, αλλά να δούμε και τις προτάσεις αυτών που αγωνίστηκαν υπέρ του λαού και σήμερα λείπουν από την ιστορία μας, και αυτό που είναι λυπηρό είναι ότι λείπουν από την αριστερή ιστορία μας. Τα «φωτεινά ελεύθερα και ανεξάρτητα αριστερά μυαλά» η αριστερή ιστορία μας τα «παραμέρισε» και με τον τρόπο αυτό δεν βοήθησε τον λαό. Ο λαός έμεινε «χωρίς όραμα για τη ζωή» στέρεψε ο ενθουσιασμός του, η συγκίνησή του, ο πόθος για αγώνα για το γενικό καλό, τα όνειρά του περιορίστηκαν. Το «όραμα για τη ζωή» πηγάζει από το λαό, δεν πηγάζει ούτε από την «καθοδήγηση», ούτε  από την «αριστερή επιστημονική κοινότητα» ούτε από την «αριστερή διανόηση που πάσχει πολλές φορές από αστισμό». Τροφοδότρα δύναμη της πηγής είναι ο λαός, αυτό πρέπει να το καταλάβουν οι σημερινές αριστερές ηγεσίες, να διδαχτούν από την ιστορία που λέει ότι όποτε οι «αριστερές ηγεσίες θεώρησαν ότι αυτές είναι η «πηγή» και ο λαός απλός τροφοδότης οδηγήθηκαν σε ολέθρια λάθη που τα πλήρωσε τελικά ο λαός». Ο λαός στις σημερινές συνθήκες που ζούμε, θέλει απαντήσεις στα δικά του προβλήματα, απαντήσεις που δεν μπορεί να περιορίζονται σε «συνταγές» ας είναι και «αριστερές». Θέλει «ανάλυση κατανοητή, σύνθεση κατανοητή, συμπέρασμα κατανοητό και πρόταση κατανοητή εμπλουτισμένη με όραμα δυνατό και πραγματοποιήσιμο».

Η σημερινή τριαδική πολιτική συμμαχία θα συνεχίσει να πουλά την πολιτική της σαν «προϊόν», αυτό ξέρει μόνο να κάνει και γι αυτό θα αγωνιστεί με νύχια και με δόντια, για να συνεχίσει να κυβερνά τον τόπο. Θα πουλά «θεσούλες σκλαβιάς, συσσίτια ανέργων, συσσίτια φιλανθρωπίας, συσσίτια παιδείας, συσσίτια υγείας, συσσίτια αναξιοπρέπειας, συσσίτια βίας και τρομοκρατίας, συσσίτια ρατσισμού, συσσίτια φασισμού, συσσίτια δουλείας, συσσίτια εξευτελισμού της ανθρώπινης υπόστασης, συσσίτια…….». Παίζει την «θέση εργασίας» της αυτή τη στιγμή και θα μεταχειριστεί όλους τους τρόπους, παλιούς και νέους για να το πετύχει. Ο λαός είναι το «εμπόρευμα προς μεταπώληση» και αν χάσουν το «εμπόρευμα» χάνουν και την «θέση εργασίας».

Σ αυτό το δίλημμα βρίσκεται ο λαός αυτή τη στιγμή, ή θα υποταχτεί και θα αρκεστεί στα «συσσίτια της σκλαβιάς»» ή θα επαναστατήσει και θα παλέψει για «ελευθερία, ειρήνη και κοινωνική δικαιοσύνη». Το πρώτο έχει ατομικό περιεχόμενο, εκφράζεται με το «εγώ»,  το δεύτερο έχει συλλογικό περιεχόμενο και εκφράζεται με το «εμείς».

Το «εγώ» δεν το φοβήθηκε ποτέ καμιά πολιτική εξουσία, το «εμείς» όμως το φοβήθηκαν όλες οι πολιτικές εξουσίες.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν να λέμε «ΕΜΕΙΣ».

     

---

[i] Εφημερίδα «Ακρόπολη» 9 Ιουνίου 1929. Από το αρχείο του Κ.Δ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ. Σημείωμα του Κ.Δ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ  « Ο Δ. Γληνός δημοσίεψε στην «Ακρόπολη» 13 άρθρα – κριτική των εκπαιδευτικών Νομοσχεδίων της Κυβέρνησης Βενιζέλου – Υπουργός της Παιδείας  Γόντικας»